Is het haalbaar om iedereen drinkbaar water te geven?
Er zijn wereldwijd voldoende bruikbare waterreserves en betaalbare technieken beschikbaar om iedereen toegang tot drinkbaar water te garanderen. Op voorwaarde dat we dringend de vervuiling en de oorzaken van de klimaatverandering aanpakken. De oorzaak van dit drinkwatertekort is de armoede en gebrek aan politieke wil om het probleem doeltreffend aan te pakken.
Wat kost dit mensenrecht?
Van water een mensenrecht maken kost 20 miljard dollar per jaar. De Wereldgezondheidsorganisatie berekende dat 1 dollar investeren in water en sanitatie gemiddeld 8 dollar oplevert door vermindering van ziektekosten en stijging van de productiviteit. Het probleem laten voortbestaan kost negen keer meer dan het oplossen.
Een internationale doelstelling?
Het thema is op zich niet nieuw..
In 1977 erkende de Mar del Plata Verklaring van de VN-Waterconferentie het recht op water. De jaren '80 werden door de Verenigde Naties uitgeroepen tot decennium van water en sanitatie. 10 jaar, zo veel tijd kregen de wereldleiders om het probleem uit te roeien. In 1990 was de situatie echter alleen erger geworden!
In 1996 namen 171 staten van de internationale gemeenschap unaniem de 'Habitat Agenda' (Habitat II) aan, waarin stond dat water en sanitatie onderdelen zijn van het recht op een behoorlijke levensstandaard.
Nu is toegang verschaffen tot drinkbaar water en sanitatie één van de 'Millenniumontwikkelingsdoelen'. Tegen 2015 wil de internationale gemeenschap het aantal mensen dat geen toegang heeft tot drinkbaar water en sanitatie met 'de helft' verminderen t.o.v. het jaar 2000. Maar dan nog zullen 800 miljoen mensen het dan moeten doen zonder drinkbaar water! Op mondiaal niveau is men op de goede weg maar er is nog veel werk voor de boeg in heel wat regio’s...
Op 28 februari 2008 aanvaart de Raad voor de Rechten van de Mens van de Verenigde Naties een resolutie waarbij ze voor de komende drie jaar opnieuw een 'onafhankelijk expert' aanstellen om het thema 'verder te bestuderen'. Een expliciete verwijzing naar water als mensenrecht wordt weliswaar weerom geweigerd.
Op 10 december 2008 organiseerden tal van verenigingen (waaronder GREEN vzw) een manifestatie voor de erkenning van water als mensenrecht voor het Europees parlement. Dit ter gelegenheid van de 60ste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.
In februari 2009 kwam o.a. Mikhail Gorbachev naar het Europees parlement in Brussel voor de conferentie 'Vrede met water', waar het Wereldwaterprotocol werd voorgesteld dat de erkenning van water als mensenrecht vraagt aan alle nationale autoriteiten.
Van 16 tot 22 maart 2009 organiseerde de World Water Council in Istanbul-Turkije het 5de Wereldwaterforum.
33.058 waterexperts uit diverse hoeken (wetenschappers, vertegenwoordigers van administraties en bedrijven, politici, ngo's, ...) uit 192 landen kwamen er samen om zich te buigen over de wereldwaterproblematiek. Heel wat stemmen van diverse overheden, ngo's, jongeren, vrouwenbeweging, ... gingen op om in de slotverklaring van de ministers de toegang tot drinkbaar water en sanitatie als 'fundamenteel mensenrecht' op te nemen en niet als een 'menselijke behoefte', maar dit werd net als op de vorige Wereldwaterfora geweigerd! Vooral Brazilië, de Verenigde Staten en Egypte blokkeerden de erkenning als recht.
De VN-voorzitter Miguel d'Escoto Brockmann stelde: ”Deze belangrijke stelling ondermijnt de inspanningen van allen die strijden voor toegang tot drinkbaar water en sanitatie. Zij die vasthouden aan de privatisering van water en er koopwaar van willen maken zoals olie, ontvreemden een mensenrecht zo fundamenteel als de lucht dit we inademen.” De VN-voorzitter stelde tevens de legitimiteit van het forum zelf in vraag. “De koers die het forum vaart is diep beïnvloed door private waterbedrijven. De top van de World Water Council is immers betrokken bij private waterdiensten met duidelijk winstoogmerk.” Hij stelde daarom dat de volgende Wereldwaterfora onder auspiciën van de Verenigde Naties moeten komen. Het volgende forum zal doorgaan in 2012 te Marseille. 16 landen tekenden tevens een verklaring om een democratisch, participatief en transparant Wereldwaterforum binnen de structuur van de Verenigde Naties te organiseren. Aan de kant van België bleef het doodstil.
Meer informatie:
- de ministerverklaring van het Wereldwaterforum Istanbul 2009 »
- Memorandum for a World Water Protocol »
- de aanvullende verklaring en lijst ondertekenende landen »
Heel wat ngo's, vakbonden en ook meer en meer politici weigeren het Wereldwaterforum te erkennen omdat dit georganiseerd wordt door de World Water Council die gedomineerd wordt door watermultinationals als Veolia en Suez. Vanuit deze alternatieve beweging wordt voorgesteld om het Wereldwaterforum voortaan te organiseren onder de vleugels van de Verenigde Naties zodat de resultaten bindend worden voor de deelnemende autoriteiten. Deze beweging verzet zich sterk tegen de privatisering en liberalisering van de watersector en beschouwt water als een gemeenschappelijk goed i.p.v. een economisch goed.
Van 20 tot 22 maart organiseerde deze internationale beweging een alternatief wereldwaterforum in Istanbul. Zo'n 1000 mensen uit 70 landen tekenden present voor het alternatieve gebeuren.
GREEN was aanwezig en verzamelde enkele getuigenissen:
- In Kenia, op de grens met Soedan en Oeganda leggen vrouwen en kinderen dagelijks 20 km af voor 20 liter water. De toenemende droogte leidde tot enorme armoede waardoor mensen elkaar aanvallen om zelf te overleven. Velen overleven de tocht om water niet. Onze getuige Ikal Angelei, een jonge vrouw van de vereniging Friends of Lake Turkana, vond onlangs een dode baby in een hut. Beide ouders waren vermoord tijdens een raid toen ze water gingen halen. In deze geïsoleerde regio, zonder politieke macht, liet de overheid de bouw van een dam toe voor energieproductie en komen bedrijven uit de Verenigde Staten vis vangen voor export. De vispopulatie was immers dubbel zo groot als in het gekende Victoriameer. Door verkeerd waterbeheer en klimaatverandering daalt het waterpeil zienderogen en is het meer volledig aan het verzilten.
Foto © Dieter Telemans: Kenia (grens met Ethiopië) - Door de opwarming van de aarde, volgen de periodes van droogte elkaar nu veel vlugger op dan 20-30 jaar geleden. De herders vinden geen water meer voor hun dieren.
- In de vallei van de Salween rivier in China, Myanmar en Thailand plannen de overheid en energiebedrijven de bouw van 5 dammen in een regio met rijke natuur en biodiversiteit. Hierbij worden de rechten van de lokale bevolking volledig genegeerd.
Meer info: www.salweenwatch.org
Foto © Free Burma Rangers: Duizenden mensen zijn reeds moeten vluchten voor oorlog en geweld en worden nu opnieuw uit de vallei verdreven naar Thailand.
- Volgens talrijke Turkse ngo's is het waterbeleid van de Turkse overheid gestoeld op privatisering van zowel watervoorziening als het beheer van de rivieren. Vier casussen van destructieve en risicovolle grote dammen werden op het People's Forum besproken: Ilisu, Yusufeli, Munzur en Yortanli. De Ilisudam is één van de meest bekritiseerde dammen ter wereld en maakt deel uit van het GAP (Groot Anatolië Project). De bouw van deze dam heeft gevolgen voor het internationale beleid in het Midden-Oosten. De dam ligt in Koerdisch gebied en wordt door de bevolking beschouwd als een regelrechte aanval op hun culturele en politieke rechten.
Foto © Dieter Telemans: Turkije - Het stuwmeer dat tot stand kwam met de aanleg van de Birecek Dam, heeft het grootste deel van het Koerdische dorp Halfeti in Oost-Turkije onder water gezet.